Inleiding tot vachtkleuren bij honden
Bij honden is vachtkleur een complexe eigenschap die wordt beïnvloed door een verscheidenheid aan genen die onderling op elkaar inwerken. Mutaties in deze genen (of loci*) kunnen op ingewikkelde manieren op elkaar inwerken, wat leidt tot de grote verscheidenheid aan vachtkleuren en -patronen die we bij moderne hondenrassen zien.
De oorspronkelijke vachtkleur van de hond, die lijkt op die van zijn voorouder, de wolf, wordt „agouti“ genoemd en bestaat uit een mengsel van donkere en lichte gestreepte haren, wat resulteert in een grijze of bruine uitstraling. Deze kleuren worden gevormd door twee soorten pigment: eumelanine (donker pigment; ziet er donkerbruin of zwart uit) en feomelanine (licht pigment; ziet er bruinachtig/rood tot geel uit), waarbij witte haren duiden op een gebrek aan een van beide pigmenten.
De mutaties die de vachtkleur beïnvloeden, hebben ofwel invloed op de aanmaak van deze pigmenten, ofwel op de verdeling ervan over het lichaam. Zo verhindert de recessieve rode mutatie op de E-locus de aanmaak van donker gepigmenteerde haren, wat resulteert in een uniforme geel-rode lichaamskleur. Omgekeerd leidt de dominante zwarte mutatie op de K-locus tot een gelijkmatige verdeling van donker pigment over het lichaam, wat een volledig zwarte vacht oplevert.
* Veel genen die de vachtkleur bepalen, staan bekend als ‘loci’ (enkelvoud: locus) en worden aangeduid met een bepaalde letter die staat voor het effect dat door het mutante allel wordt veroorzaakt. Met name in fokkerskringen zijn de namen van deze loci vaak veel bekender dan de namen van de genen zelf.
Geteste loci voor kleur en patroon:
- Panda White Spotting – Vorming van grote witte vlekken, uniek voor de Duitse herder
- Albinisme – Volledig gebrek aan pigment, wat resulteert in een witte vacht en lichte ogen
- S-locus/Piebald – Vorming van witte vlekken
- Co-locus – Cocoa: donkere vacht wordt bruin, uniek voor de Franse buldog
- B-locus – Brown: donkere vacht wordt bruin
- D-locus – Dilution: donkere vacht wordt vervaagd blauw/grijs
- E-locus – Extension: de vacht kan geen donkere haren produceren. Omvat ook de vachtpatronen ‘grizzled’ en ‘melanistic mask’
- I-locus – Intensiteit: een lichte vacht wordt lichter crèmekleurig/geel/wit
- A-locus – Agouti: reeks mutaties die de verdeling van donker en licht pigment beïnvloeden
- K-locus – Dominant zwart: de basisvacht wordt volledig donker
- M-locus – Merle: donkere vacht wordt onderbroken/gevlekt met lichte haren. Omvat ook de harlekijnkleur die uniek is voor de Duitse Dog
- Roan/Ticked – De vacht krijgt een mengeling van gepigmenteerde en witte haren, waardoor vlekken of vlekkerigheid ontstaan