Dwerggroei ACAN D1, D2, D3*, D4 en D5

Dwerggroei ACAN D1, D2, D3*, D4 en D5

Miniatuurpaarden met chondrodysplastische dwerggroei (ACAN-dwerggroei) zijn aanzienlijk kleiner dan op basis van hun leeftijd te verwachten valt. Het ACAN-gen codeert voor een proteoglycaan dat essentieel is voor de normale ontwikkeling van kraakbeen en botten, en mutaties in dit gen veroorzaken bij paarden skeletdysplasie in verschillende gradaties. Ze vertonen doorgaans onevenredig korte ledematen en nek, gebogen voorbenen, een plat gezicht met uitpuilende ogen, een uitgesproken onderbeet, een gespleten gehemelte, een uitpuilende tong en buikhernia’s.

De D1-variant is de enige die gepaard gaat met letaliteit: veulens die homozygoot zijn (D1/D1) overleven niet, wat doorgaans resulteert in vroeg embryonaal verlies. Combinaties van D1 met andere ACAN-varianten (zoals D1/D2, D1/D3* of D1/D4) zijn echter niet dodelijk, maar leiden tot ernstige, levensvatbare vormen van dwerggroei, gekenmerkt door verkorte ledematen, gewrichtsmisvormingen en een gewelfde schedel. Vanwege deze misvormingen worden dieren met deze genotypen vaak geëuthanaseerd vanwege een ernstig verminderde levenskwaliteit.

De D2-, D3*- en D4-varianten van het ACAN-gen leiden, zowel in homozygote als in samengestelde heterozygote vorm, tot niet-dodelijke dwerggroei van wisselende ernst, waarbij D2 doorgaans het mildste fenotype veroorzaakt. In 2023 bleek uit een studie van Eberth aan de Universiteit van Kentucky dat acht paarden met een dwerggroei-fenotype in een specifieke populatie Amerikaanse miniatuurpaarden slechts één allel voor D2, D3* of D4 hadden. Dit suggereerde dat er nog andere ACAN-allelen zijn die dwerggroei veroorzaken. Uit dit onderzoek kwam de D5-variant (D5kyR; g.95258999 C>T) naar voren als een causale variant in die groep, naast de reeds bekende dwerggroei-varianten D1-D4 en het bijbehorende Braziliaanse haplotype (D5bR). Net als bij de D2-, D3*- en D4-varianten kunnen dragers van D5kyR iets kleiner lijken dan gemiddeld, maar zijn ze doorgaans klinisch gezond.

Overerving

Dwerggroei bij (miniatuur)paarden is een autosomaal recessieve aandoening, waarbij paarden die twee van de vier eerder bekende ACAN-varianten (D1, D2, D3* en/of D4) bezitten, altijd dwerggroei vertonen. Dit betekent dat zowel een miniatuurpaard dat homozygoot (aangetast) is als een miniatuurpaard dat drager is van twee verschillende ACAN-mutaties, het ACAN-dwerggroei zal vertonen.

Deze variant kan naast de eerder bekende ACAN-varianten via een DNA-test worden onderzocht.

Meer informatie over de aangeboden D5 is te vinden in de publicatie: ,,MOLECULAR GENETIC STUDIES OF HORSES, ESPECIALLY WITH REFERENCE TO AGGR” door John Edmund Eberth (uky.edu)

*D3 is verbeterd

Relevante testen

• P306
• P332
• P380